Velemajstor Dragan Kosić bio je trener Petra Benkovića u njegovim omladinskim danima, a njihovo prijateljstvo traje i danas. Pripremao ga je za 49. omladinski šampionat SR Jugoslavije u Mataruškoj Banji 1997. godine i za Svetsko prvenstvo u Oropesi del Mar u Španiji 1998. godine, na kojima je Petar ostvario odlične rezultate. Ovaj zapis iz novinske arhive vraća nas u 2009. godinu, a fotografije sa zajedničkih putovanja iz 2014. i 2015. dopunjuju priču o prijateljstvu koje povezuje šah i život van šahovske table.
Napomena o arhivi: tekst u nastavku priređen je prema novinskoj strani iz 2009. godine. Podaci o klubovima, tadašnjim planovima i angažmanima odnose se na vreme objavljivanja originala.
Vitez na 64 polja
Dragan Kosić rođen je 15. februara 1970. u Sremskoj Mitrovici. Završio je Osnovnu školu „Vladimir Nazor“, današnju „Sveti Sava“, a zatim Srednju ekonomsku školu „9. maj“. Pored šaha, pokazivao je sklonost i prema atletici i fudbalu.
Šahom je počeo da se bavi veoma rano. Kao sedmogodišnjak pokazao je afinitet prema igri, a sa osam godina postao je član Šahovskog kluba Srem. Trener Ivan Jurić uveo ga je u svet šaha. Sa devet godina počeo je da se takmiči na pionirskim prvenstvima, naredne godine zaigrao je za omladinsku ekipu Srema, a sa jedanaest postao majstorski kandidat.
Između trinaeste i četrnaeste godine bio je prvak Vojvodine, Srbije i SFRJ. Kao kadet osvojio je i prvo mesto na nezvaničnom evropskom prvenstvu do 16 godina. Na Svetskom prvenstvu 1985. zauzeo je treće mesto, a zatim postao omladinski reprezentativac Jugoslavije.
Od mladog talenta do velemajstora
Sa reprezentacijom je uspešno nastupao na ekipnom omladinskom prvenstvu: ekipa je tri godine zaredom, 1986, 1987. i 1988, osvajala titulu prvaka Balkana. U tekstu se izdvajaju pobeda nad Veselinom Topalovom 1986. godine i prvi osvojen bal na međunarodnom turniru u Zrenjaninu.
Sa sedamnaest godina, posle nastupa na turniru u rumunskom Satu Mareu, postao je najmlađi jugoslovenski internacionalni majstor. Do tog trenutka najmlađi nosilac te titule bio je Dragan Šolak. Sa Kosićem su radili Miodrag Jovančić i Dušan Trajković.
Ubrzo je nastupio i za reprezentaciju SFRJ, a zatim SRJ. Sa mladim igračima osvojio je ekipno prvenstvo 1991. godine. Sankcije su naredne godine zaustavile reprezentativne nastupe; tekst beleži i ekipni uspeh na dečjoj olimpijadi u Debrecinu.
Prvi velemajstorski bal osvojio je na Otvorenom turniru u Vrnjačkoj Banji 1993, kada je bio treći. Drugi je usledio na međunarodnom turniru u Jagodini, uz drugo mesto. Iste godine osvojio je i prvenstvo SRJ. Posle šampionata Jugoslavije u Novom Sadu postao je velemajstor, a FIDE mu je titulu priznala krajem godine.
Novinski tekst opisuje kako je period sankcija ograničavao međunarodne nastupe. Kosić je tada igrao sa domaćim protivnicima, a kasnije se vratio velikom broju međunarodnih susreta.
Klubovi i reprezentativni nastupi
Od 1995. šah ga je vodio kroz brojne ekipe i zemlje. U Srbiji je nastupao za Agrohim iz Novog Sada i beogradski Progres Elektroprivredu. Igrao je i za nemački Minhen, mađarski klub iz Budimpešte, hrvatski Junior iz Rijeke i bosanski Napredak. Sa ekipama je nastupao i u Kupu evropskih šampiona.
Kao jedan od najboljih ekipnih reprezentativaca dokazivao se na domaćim i međunarodnim takmičenjima 1996. i 1997. Od 1990. do 1996. bio je član ŠK Beograd, koji je u tom periodu osvajao prvenstvo Jugoslavije.
Po preseljenju u Podgoricu 1997. započeo je novu fazu karijere. Za podgoričku Budućnost igrao je do 2008, a klub je 1998. postao prvak države. U vreme nastanka članka nastupao je za podgoričku Elektroprivredu i reprezentaciju Crne Gore. U tekstu je najavio nastup na turniru u Osijeku u februaru 2010. godine.
Šah kao kombinatorika i način razmišljanja
Kosić u razgovoru ističe da su za šah potrebni upornost, kombinatorika i svežina. Šah poredi sa poezijom: dobra kombinacija i njen ishod nose lepotu koja nije vidljiva samo kroz rezultat.
Govori i o situacijama kada igrač zna da je poražen i pre nego što protivnik odigra završne poteze. Kao primer navodi poznate obrasce matiranja: crnog kralja na h8, belog pešaka na g6 i belog skakača koji preko f7 ili g6 dolazi do odlučujućeg polja.
FIDE sertifikat omogućio mu je i trenerski rad. U članku se navodi da je među igračima koje je trenirao Petar Benković, internacionalni majstor i njegov sugrađanin. Tadašnje klupske obaveze u Minhenu i Budimpešti ostavljale su mu manje vremena za treniranje.
Mitrovici je potrebna škola šaha
Poseban okvir u novinama posvećen je ideji škole šaha u Sremskoj Mitrovici. Tekst razmatra kako deca, okružena računarima i novim sadržajima, ređe posežu za klasičnim igrama, iako šah razvija apstraktno mišljenje, kombinatoriku i intelekt.
Petar Benković je tada želeo da, u saradnji sa ŠK Srem, otvori školu šaha za najmlađe. Kao prepreka navode se finansije, uz nadu da će grad podržati projekat i ideju koja je potekla od Kosićevog učenika.
Uzori i želja za izazovom
Kao svoje uzore Kosić navodi Fišera i Spaskog. Fišer je, po njegovom opisu, bio introvertni šahovski genije, dok je Spaski imao mnogo šira interesovanja. U razgovoru pominje i poznati niz Spaski–Karpov–Kasparov, kao igrače sa kojima bi voleo da odmeri snage.
Ističe da traži jake protivnike, bez obzira na njihov rejting, i priseća se pobede nad Vasikom Rajlićem na turniru u Kanadi 1998. godine. Rajlić je kasnije postao poznat kao tvorac šahovskog programa Ribka.
Simultanka u Sremskoj Mitrovici
U Domu učenika u Sremskoj Mitrovici Kosić je 10. decembra 2009. odigrao simultanku sa deset učenika iz šahovske sekcije i dva iskusnija igrača iz fudbalske sekcije. Pohvalio je njihov šahovski nivo. Kratko je govorio i za televiziju, uz duhovitu opasku o tome kako bi mogao da zvuči prilog.
Spektakularna pobeda u Doboju
Novinska strana donosi i partiju Kosić–Draško, Doboj 1999. Kosić je jednu od svojih najbriljantnijih pobeda ostvario za 27 poteza. Prema tekstu, ta partija je u „Šahovskom informatoru“ zauzela treće mesto među približno 500 objavljenih partija. Dijagram i zapis partije sačuvani su na originalnoj novinskoj strani.
Izvor: „Vitez na 64 polja“, Sremske novine, sreda, 16. decembar 2009, strana 9. Pripremio: Aleksandar Tošić. Web tekst je priređen prema dostavljenom novinskom originalu; nije doslovan prepis. Fotografije sa putovanja: privatna arhiva Petra Benkovića.
